โครงการส่งเสริมอาชีพ ตามพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

         สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงดำเนินงานพัฒนาเพื่อช่วยเหลือประชาชนที่ด้อยโอกาสซึ่งอาศัยอยู่ในถิ่นทุรกันดารห่างไกลการคมนาคมให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 เป็นต้นมา โดยทรงเริ่มต้นพัฒนาที่เด็กและเยาวชน อย่างไรก็ตามทรงตระหนักว่าการพัฒนาเด็กและเยาวชนแต่เพียงกลุ่มเดียวไม่สามารถทำให้เกิดความมั่นคงในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในท้องถิ่นทุรกันดารได้ จำเป็นต้องสนับสนุนครอบครัวของเด็กและเยาวชนเหล่านั้น ให้ประกอบอาชีพมีรายได้เพียงพอที่จะเลี้ยงดูครอบครัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องอาหารและการศึกษาของลูกหลาน

          ดังนั้นในปี พ.ศ. 2538 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จึงโปรดเกล้าฯ ให้จัดทำ โครงการส่งเสริมอาชีพสำหรับประชาชนในถิ่นทุรกันดารขึ้น โดยเป็นกิจกรรมที่มุ่งพัฒนาศักยภาพของราษฎร ให้มีงานทำ มีอาชีพเสริม โดยเน้นที่ภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัฒนธรรมพื้นบ้าน ส่งเสริมการรวมกลุ่มกันทำงานในลักษณะกลุ่มอาชีพอยู่ในภูมิลำเนาของตนเอง โดยมีสำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น เช่น กรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร เป็นต้น ในการให้คำแนะนำ ความช่วยเหลือ จัดฝึกอบรมและศึกษาดูงานตามสถานที่ต่างๆ สนับสนุนด้านการพัฒนาทักษะฝีมือ การให้ความรู้เรื่องการบริหารจัดการกลุ่ม และการเงินการบัญชี

          ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 จนถึงปี พ.ศ. 2551 มีกลุ่มอาชีพในโครงการส่งเสริมอาชีพ ฯ เกิดขึ้นทั้งหมด 89 กลุ่ม มีสมาชิกรวมทั้งสิ้นกว่า 2,200 คน ตั้งอยู่ในชุมชนชนบทที่เป็นพื้นที่เขตบริการของโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา หรือเป็นพื้นที่โครงการตามพระราชดำริ ฯ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ความช่วยเหลือ กลุ่มอาชีพเหล่านี้กระจายอยู่ในจังหวัดต่างๆ รวม 13 จังหวัดทั่วประเทศ คือ จังหวัดเชียงใหม่ ตาก น่าน สกลนคร ฉะเชิงเทรา นครพนม ขอนแก่น บุรีรัมย์ ราชบุรี อุตรดิตถ์ นราธิวาส ตรัง และพังงา

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ผลิต จำแนกออกได้เป็น 6 ประเภท คือ

• ประเภทที่ 1 ผ้าฝ้ายและผลิตภัณฑ์ผ้าฝ้าย มีกลุ่มอาชีพ 40 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 1,111 คน ประกอบด้วยกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ้ากระเหรี่ยงย้อมสีธรรมชาติ และกลุ่มผลิตภัณฑ์ผ้าทอ
• ประเภทที่ 2 เครื่องจักสาน แกะสลักและวัสดุจากธรรมชาติ มีกลุ่มอาชีพ 19 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 463 คน ประกอบด้วยกลุ่มผลิตภัณฑ์ไม้กวาด ผลิตภัณฑ์จักสาน และกลุ่มผลิตภัณฑ์จากวัสดุธรรมชาติ
  
• ประเภทที่ 3 ผลผลิตทางการเกษตร มีกลุ่มอาชีพ 11 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 213 คน
  
• ประเภทที่ 4 ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์แปรรูปจากผ้าไหม มีกลุ่มอาชีพ 7 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 200 คน
  
• ประเภทที่ 5 ผลิตภัณฑ์ตัดเย็บเสื้อผ้า มีกลุ่มอาชีพ 8 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 167 คน
  
• ประเภทที่ 6 ผลิตภัณฑ์ปักและตกแต่งผ้า มีกลุ่มอาชีพ 4 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 69 คน ประกอบด้วยกลุ่มผ้าปัก และกลุ่มผลิตภัณฑ์บาติก