นิทรรศการครั้งที่ 1 ของเล่นส่วนพระองค์ / ของเล่นชายทุ่ง / ลูกปัดคุณค่าที่มากกว่าความงาม

       นิทรรศการหมุนเวียนครั้งแรกที่จัดแสดง ณ ร้านภูฟ้าผสมผสาน ประกอบด้วยนิทรรรศการ 3 เรื่อง จัดแสดงตั้งแต่เดือนสิงหาคม พุทธศักราช 2549 ถึงเดือนมีนาคม พุทธศักราช 2550

       เรื่องแรกเป็นนิทรรศการพิเศษเรื่อง "ของเล่นส่วนพระองค์" ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อครั้งทรงพระเยาว์  โดยได้อัญเชิญของเล่นจากพิพิธภัณฑ์ส่วนพระองค์มาจัดแสดง  พร้อมทั้งนิทรรศการเรื่องเล่าพระราชทานเมื่อครั้งทรงพระเยาว์  ซึ่งแสดงให้เห็นว่าทรงโปรดประดิษฐ์ของเล่นด้วยพระองค์เองมากกว่าเล่นของเล่นราคาแพง 

        นิทรรศการเรื่องที่สองเป็นเรื่อง "ของเล่นชายทุ่ง"  ซึ่งได้นำของเล่นและเกมส์การเล่นของเด็กๆในชนบทเมื่อครั้งอดีต  จากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี จังหวัดพิษณุโลก  ซึ่งเก็บสะสมของเล่นของใช้พื้นบ้านไว้เป็นจำนวนมากมาจัดแสดง 

        ส่วนนิทรรศการอีกเรื่องหนึ่งเล่าเรื่องราวสิ่งประดิษฐ์มหัศจรรย์อย่างหนึ่งของมนุษย์ คือเรื่อง "ลูกปัด คุณค่าที่มากกว่าความงาม"  ลูกปัดเป็นสิ่งมีใช้กันในส่วนต่างๆของโลกมาเป็นเวลานานนับพันปี มีสีสันลวดลายโดดเด่นงดงาม และมีความสำคัญด้านสัญลักษณ์ความเชื่อ รวมทั้งเป็นหลักฐานการติดต่อค้าขายของมนุษย์มาตั้งแต่ยุคโบราณ

        นิทรรศการเรื่องที่ 1  "ของเล่นส่วนพระองค์"

        ของเล่นเป็นของคู่กันกับเด็ก เด็กทุกคนชอบของเล่นและมักจะมีของเล่นชิ้นโปรดที่เป็นของรักของหวง    ของเล่นเป็นสิ่งสำคัญต่อการเรียนรู้ของเด็กทุกวัยซึ่งมีทั้งประโยชน์และพิษภัย  ถ้าเป็นของเล่นที่ดีก็จะมีประโยชน์ต่อพัฒนาการทางร่างกาย จิตใจรวมทั้งสติปัญญาของเด็ก  ซึ่งผู้ใหญ่ควรจะต้องดูแลให้เหมาะสม    ถ้าของเล่นไม่ดีหรือไม่เหมาะสมกับวัยของเด็กก็อาจจะทำให้เกิดโทษและพิษภัยต่างๆได้    ที่สำคัญของเล่นที่ดีก็ไม่จำเป็นต้องมีราคาแพง   บางอย่างเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายจากธรรมชาติ ไม่ต้องซื้อหา หรือเป็นวัสดุที่เหลือใช้แล้ว  ก็สามารถใช้เป็นของเล่นที่ดีและมีประโยชน์มากด้วย

          สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อทรงพระเยาว์ โปรดการเล่นสนุกสนานมาก  ในพระราชนิพนธ์เรื่อง  แก้วจอมแก่น และ แก้วจอมซน   สะท้อนให้เห็นถึงพระอัธยาศัยการเล่นและของเล่นส่วนพระองค์ได้เป็นอย่างดี   นอกจากนี้ยังทรงพระกรุณาเล่าถึงการเล่นและอุปกรณ์ที่ทรงใช้เล่นเมื่อครั้งทรงพระเยาว์เพิ่มเติมไว้ด้วยดังนี้
การเล่นหม้อข้าวหม้อแกงหรือเล่นทำกับข้าว ทรงเล่าว่า

           "..ตอนเด็กๆ เล่นขายของ เล่นทำกับข้าว  ใช้สิ่งของที่ทำจากใบไม้ ดอกไม้และใช้ของจริงๆ  เคยเล่นทำกับข้าวกับสมเด็จพระบรมฯโดยทำอาหารและขายให้กับข้าราชบริพาร แต่ทรงกริ้ว   ท่านรับสั่งว่า ทำไม่ถูก  เอาของหลวงมาเป็นต้นทุน (เครื่องปรุง อุปกรณ์ ไฟฟ้า เป็นต้น) และเมื่อขายได้ เอาเงินเข้ากระเป๋าตนเอง ถือเป็นการโกง คอรัปชั่น.."

           การเล่นตุ๊กตา  ทรงเล่าว่า เย็บเสื้อตุ๊กตาโดยใช้จักรเย็บผ้าอยู่พักหนึ่ง  แต่แล้วก็กลับมาเย็บด้วยมือ  “..ฉันเย็บเก่งนะ..” เย็บเสื้อผ้าตุ๊กตาโดยเอาเศษผ้าเหลือใช้มาเป็นวัสดุ

           การประดิษฐ์ของเล่นจากวัสดุเหลือใช้   ทรงเล่าว่า

            "..การเล่นส่วนใหญ่เห็นอะไรรอบๆตัวก็เล่น จะเป็นการทำเอง  คิดเองถึงจะสนุกดี   การทำวัสดุต่างๆด้วยไม้ ก็จะใสไม้เอง วัดเอง ขัดและประกอบเอง  พวกมอเตอร์และวงจรไฟฟ้าก็ทำเอง ไม่ได้ใช้ของสำเร็จรูปอย่างปัจจุบัน  พี่เลี้ยงเป็นคนที่มีความคิดสร้างสรรค์ จะสอนให้ทำการฝีมือจากวัสดุเหลือใช้ เช่น นำเอาดอกไม้ผ้าเล็กๆมาประกอบใส่ในฝาหลอดยาสีฟันที่ใช้แล้วเพื่อเป็นต้นไม้จิ๋วในกระถาง  พี่เลี้ยงอีกคนหนึ่งถักปลาตะเพียนจากใบมะพร้าว ทำได้สวยที่สุดที่เคยเห็นมา ปั้นดินก็เล่น.."

          การเล่นกีฬา   ทรงเล่าว่า

           "..เล่นหมากเก็บ หินที่ใช้เล่นหมากเก็บที่ดีจะต้องสีเทาๆและกลมๆ   ส่วนใหญ่ก็เดินหาเอากับเพื่อนๆ   อีตักก็เล่นโดยใช้หอยทับทิม.."    สำหรับการทรงเล่นอีตัก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงนำมาเขียนไว้ในพระราชนิพนธ์เรื่อง แก้วจอมแก่น  ว่า “..แก้วเองชอบหาเปลือกหอยทับทิมเอามาเล่นอีตักแทนเม็ดมะขาม เปลือกหอยทับทิมดีกว่าเม็ดมะขามเสียอีกเพราะกำลังดี แก้วภูมิใจนักหนาที่เป็นแชมป์อีตักเพราะถือเป็นว่าเป็น “ กีฬา” ไทยแท้ทีเดียว..”

            นอกจากนี้   ยังทรงเล่าว่า  เล่นตังเต  กระโดดเชือกยางหนังสติ๊ก  เล่นตี่จับ และตี่ใบ้ ซึ่งเล่นรุนแรงขึ้นทุกที  ครูสำเริงเลยแนะนำให้พวกเราเล่นกีฬาอื่นๆ เช่น วอลเลย์บอล  แชร์บอล   การเล่นกีฬาจำพวกนี้ต้องมีสนามกีฬาที่ถูกกฎเกณฑ์  พวกเราก็จะซื้อหนังสือกฏกติกามาอ่าน และตีเส้นสนามกันเอง  โดยใช้เครื่องโรยปูนซึ่งเอาปูนขาวใส่ข้างในแล้วกลิ้งแบบลูกกลิ้งไปตามแนวที่เล็งไว้  ต้องมีการหัดเล็งแนวให้ตรงและต้องช่วยกันทำ   เวลาอยู่หัวหินไม่มีปูนขาวก็จะไปหาทรายแห้งขาวๆมาโรยแทน 
ของเล่นพระราชทานแก่เด็กนักเรียน

            ด้วยพระประสบการณ์จากการเล่นกีฬาเมื่อครั้งทรงพระเยาว์  ทำให้ทรงเข้าพระทัยถึงประโยชน์ของการเล่นกีฬาว่า  นอกจากทำให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวอย่างคล่องแคล่ว ทำให้ร่างกายแข็งแรงแล้ว  ยังได้เรียนรู้แพ้ รู้ชนะ รู้กฎกติกาต่างๆ  รวมทั้งได้ใช้สมองในการวางแผนด้วย  จึงทรงส่งเสริมการเล่นกีฬาของนักเรียน  ทรงเล่าว่า  ของเล่นที่พระราชทานตามโรงเรียน  จะพระราชทานอุปกรณ์กีฬาต่างๆ เช่น ลูกฟุตบอล ไม้แบดมินตัน  เป็นต้น    ส่วนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หรือสมเด็จย่าจะพระราชทานของเล่นจำพวกป๋องแป๋งและตุ๊กตาตัวเล็กๆ  พวกเราจะช่วยท่านเอาเศษผ้ามาเย็บเป็นเสื้อตุ๊กตาถวายเพื่อให้พระราชทานกับเด็กๆ  

           จะเห็นได้ว่าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ โปรดการเล่นสนุกสนานมาก  โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเล่นแบบไทยๆ และการเล่นกีฬา   ของเล่นส่วนพระองค์ก็ไม่ใช่สิ่งของที่มีราคาแพง  ส่วนใหญ่ไม่ต้องซื้อหา เพราะทรงใช้วัสดุที่หาได้ง่ายจากธรรมชาติ หรือเป็นเศษวัสดุเหลือใช้    พระองค์โปรดการประดิษฐ์ของเล่นด้วยพระองค์เอง    และที่สำคัญยิ่งคือ  ได้ทรงเรียนรู้   ได้ทรงพัฒนาความคิดสร้างสรรค์จากพระประสบการณ์ในการทรงเล่นต่างๆ และจากของเล่นส่วนพระองค์เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ด้วย

         นิทรรศการเรื่องที่ 2 ของเล่นชายทุ่ง

        ของเล่นชายทุ่งจากจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี บูรณะเขตต์ จังหวัดพิษณุโลก เป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้านใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ของเล่นชายทุ่งเล่าถึงเรื่องราวที่เด็กและผู้ใหญ่ในชนบท นำเอาวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่น มาผสมผสานกับฝีมือช่าง และจินตนาการอันกว้างไกลสร้างสรรค์ของเล่นรูปแบบต่างๆ ที่มีทั้งความสนุกสนานทำให้เด็กๆได้ฝึกทักษะการใช้ชีวิตในท้องไร่ท้องนา รู้จักต่อสู้ รู้จักปรับตัว เพื่อเป็นผู้ใหญ่ต่อไปในวันข้างหน้า

        นิทรรศการเรื่องที่ 3 ลูกปัดโบราณที่พบในประเทศไทย

        ลูกปัด เป็นประดิษฐ์กรรมมหัศจรรย์ที่มนุษย์คิดค้นมาเป็นเวลานับหมื่นปี เพื่อใช้ในพิธีกรรมและเป็นของมีค่าในชีวิตประจำวัน ลูกปัดที่พบในประเทศไทย มีรูปแบบ สีสันและลวดลายหลากหลาย น่าตื่นตาตื่นใจในทางศิลปะ และมีเทคนิคการผลิตต่างๆกันอย่างน่าสนใจ แหล่งการขุดค้นทางโบราณคดีที่พบลูกปัดกระจายอยู่ในหลายส่วนของประเทศไทยและภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ หลายแหล่งเป็นแหล่งผลิตลูกปัดและเป็นเมืองท่าสำคัญ ลูกปัดจึงเป็นหลักฐานบ่งบอกเส้นทางการค้าทั้งทางทะเลและทางบก และการแพร่ขยายและผสมผสานทางวัฒนธรรมของผู้คนในดินแดนนี้

         แผ่นพับข้อมูลเกี่ยวกับนิทรรศการ

                                                                                         

Back